Nga Alfred Beka

MBT: Intervistë me shkrimtarin dhe publicistin Jeton Kelmendi

Poezia dhe lufta të dyja janë luftëra

NT: Poeti dhe publicisti Jeton Kelmendi tashmë është një emër i njohur në letrat shqipe. Poezitë e tij janë përkthyer në 11 gjuhë të botës dhe janë përfshirë nëpër disa antologji. Në këtë intervistë ai pohon se tematikat kryesore në poezitë e tij janë: dashuria, lirika kombëtare dhe realiteti i kohës.

Jeton Kelmendi është poet dhe publicist i lindur më 1978 në Pejë. Shkollën fillore dhe të mesmen i ka kryer në vendlindje, ndërsa studimet e larta në Prishtinë. Në vitet 1998-99 ka qenë pjesëtar i Ushtrisë Clirimtare të Kosovës, duke i shërbyer në këtë mënyrë kërkesës së atdheut për liri. Pas luftës, Kelmendi zgjodhi një mënyrë tjetër për t’i shërbyer kombit, e cila herë pas herë duket më e vështirë se e para. Filloi të botojë librat e tij me poezi, duke u futur në këtë mënyrë edhe në një botë tjetër, atë të poetit. Ai u anëtarësua në Lidhjen e Shkrimtarëve, ku arriti të bëhet edhe sekretar i saj. Por, pas një kohe të shkurtër, për arsye të ndryshme, jep dorëheqje nga ky post. Tani është anëtar i Pen Qendrës së Kosovës. Aktualisht Jetoni jeton dhe punon në Bruksel. Deri më tani ka botuar gjashtë përmbledhje me poezi dhe nje drame. Poezitë e Kelmendit janë të përkthyera gjithashtu në disa gjuhë dhe janë pjesë e disa antologjive. Ato kane pasur vazhdimisht lexues me përmasa te gjëra, si dhe janë ndjekur nga një kritikë pozitive, që e ka cilësuar poezinë e Kelmendit, një poezi bashkëkohore, moderne si dhe poezi me premisa ndikuese në esencën e letërsisë shqiptare.
Në intervistën për Tung, Kelmendi flet për luftën dhe poezinë, për tematikën e poezive të tij, për përkthimin e poezive të tij në gjuhë të huaja, pastaj për shkrimtarët që kanë ndikuar në jetën e tij, e për shumë gjëra të tjera.

Tung: Çfarë ju ka shtyrë dhe vazhdon të ju shtyjë të shkruani poezi?
Jeton Kelmendi: Poezia është diçka e veçantë për mua. Është diçka e brendshme që më bën mua të shkruaj poezinë, ashtu siç më bën të shkruaj edhe drama, tregime, ese e shkrime të tjera letrare. Një gjë që mbërrin të ma ngacmojë shikimin, më shtyn ta shkruaj poezinë dhe si e tillë poezia më përcjell kah shkoj unë.
Tung: Sa ju krijon satisfaksion ndjenja e të qenit poet?
Jeton Kelmendi: Në përgjithësi të qenit artist është satisfaksion, nga që arti është diçka shpirtërore që e krijon mendja në raport me gjërat me të cilat na lidh diçka që e ndiejmë. Të jesh poet ka dy anë: njëra ta ndiesh vetën mjeshtër të fjalës dhe të folurit dhe tjetra ta ndiesh vetën pa ndikim. Të kjo e dyta ka dy arsye kryesore, se çdokush shkruan poezi (diti e s’diti) dhe arsyeja tjetër është se janë tepër të pakët ata që e lexojnë poezinë. Sido që të jetë, unë e konsideroj poezinë punë për elitë dhe kjo ma krijon një besim dhe ma rrit dashurinë për këtë mbretëreshë të artit.
Tung: Ju keni qenë edhe luftëtar i UCK-së. Cila është më e vështirë për ju, të luftoni apo të shkruani?
Jeton Kelmendi: Ma thotë mendja se është pyetja më e mirë që mu ka bërë deri me sot, e tillë duhet t’i bëhet pyetja çdo artisti. Sa i përket luftës ju e dini se unë kam qenë pjesëtar i luftërave. E dinë çdokush sa është e vështirë lufta edhe ai që sado pak ka lexuar për luftërat, por unë do të ju them se gati po aq e vështirë është të shkruash. Dallimi është se vështirësitë janë të ndryshme. Çdo shkrimtar që e ka parasysh këtë thënie brilante, duhet të ketë kujdes me fjalën dhe me atë çka thotë. Kam një mendim se të dyja janë luftëra.
Tung: Cilat tema preferoni t’i shtjelloni më shumë në poezinë tuaj?
Jeton Kelmendi: Që kur njerëzimi filloi të merret me art e deri në ditët tona, dihet se temë kryesore ka qenë dhe është dashuria. Edhe unë si shkrimtar ose një nga hallkat e vogla të zinxhirit “poet” , e kam në mendje atë thënien “dashuria mbret i botës”. Një fakt është më se i vërtet se ambienti dhe rrethanat e jetës ta diktojnë deri në një masë tematikën. Ju e dini se populli im vuajti shumë në robëri, prandaj lirika kombëtare ka një hapësirë të madhe tek unë. Thjesht tematikat e mija kryesore janë: dashuria, lirika kombëtare dhe realiteti i kohës.
Tung: Kohëve të fundit pjesën më të madhe të vitit e kaloni jashtë vendlindjes. A jua rikujton kjo poetët tanë të Rilindjës që kanë shkruar në mërgim dhe çfarë gjurmësh lë vendlindja në poezinë tuaj?
Jeton Kelmendi: Po, është e vërtet se unë jetoj në perëndim, më saktë në Bruksel. Ndoshta si artist shumë e kisha pas idealizuar lirinë, e ajo me vete po bartte edhe atë anën tjetër. Gjithkujt të iu hidhërosh ka një rrugë, por po t’i hidhërohesh lirisë është diçka më shumë se keq. Jashtë më nxori atdheu që mos t’i hidhërohem lirisë. Sa shumë më dhimbset liria që po e hamë dhe po e shkelim kaq pa shije. Është e vështirë ta marrësh me mend se si koha po i gjasonte kohës. Gjithmonë e jetës kujtoj dhe lexoj rilindësit, tani edhe më shumë. Kurse atdheu kështu siç është, është buka dhe uji i mendimit dhe shkrimit tim.
Tung: Poezitë tua kanë filluar të përkthehen edhe në gjuhë të huaja dhe janë përfshirë nëpër antologji të ndryshme. A mund të na tregoni diçka më shumë rreth kësaj. Në cilat gjuhë janë përkthyer, nga kush janë përkthyer dhe në cilat antologji janë përfshirë poezitë tua?
Jeton Kelmendi: Poezitë e mia janë përkthyer deri më tani në 11 gjuhë: Anglisht, Frëngjisht, Japonisht, Spanjisht, Rumanisht, Greqisht, Kroatisht, Suedisht, Polonisht, Turqisht, Rusisht. Ju e dini, unë kam qenë i nominuar disa herë për çmime ndërkombëtare, natyrisht se jam pjesë e disa antologjive evropiane e botërore. Në Francë jam prezent në 50 poetët më të mirë të botës, në Rumani, në një antologji poashtu botërore nga Akademia Orient Oksident, në Spanjë së bashku me Ismail Kadarenë, Ali Podrimjen, Agim Gjakovën, Skender Sherifin dhe Petraq Riston. Jam edhe në disa antologji tjera ndërkombëtare dhe shqiptare. Përkthyes kam disa p.sh. në rumanisht rilindasi ynë Baki Ymeri, në frëngjisht Athanas Vanqev de Thracy e keshtu.
Tung: Pas përkthimit të poezive tua në gjuhën rumune, një kritik rumun ka shkruar për poezinë tuaj kësisoj: “Po qe se rezumojmë në një fjalë të vetme krijimtarinë e tij, nuk dimë cili term do të ishte më i përshtatshëm: Thjeshtësi? Sinqeritet? Fshehtësi? Pëshpëritje? Dëshmi?” Cilën prej këtyre e përmban më shumë poezia juaj?
Jeton Kelmendi: Është e vërtet se disa shkrimtarë dhe kritikë rumun kanë shkruar për poezitë e mia. Sa i përket pyetjes tuaj, ma thotë mendja se “si është vendi bëhet kuvendi”. Le t’i mbetet kritikës kjo punë, e imja është të them diçka, e tyre është ta konstatojnë atë.
Tung: Cilët autorë shqiptarë i lexoni me më dëshirë?
Jeton Kelmendi: Mendoj se kemi disa shkrimtarë që janë vërtet të mirë. Sa për ilustrim: ua dhashë nga disa poezi, të Azem Shkrelit, Ali Podrimës, Visar Zhitit në frëngjisht kuptohet disa miqve të mi francez dhe pasi i kishin lexuar më patën thënë se ky nivel poezie është tepër i lartë, është si poezia evropiane. Lexoj autorët e lartpërmendur me shumë knaqësi, por lexoj edhe romanet e Ismail Kadaresë dhe Mehmet Krajës, për mua më të mëdhenjt romancier sot. Natyrisht ka edhe shumë të tjerë por s’po i përmend tani.
Tung: Po prej shkrimtarëve të huaj cilët të pëlqejnë më shumë?
Jeton Kelmendi: Janë të shumtë autorët e huaj që i lexoj dhe i preferoj, Broun, Markez, Svahnstrom, Gjejms etj. Natyrisht se i lexoj edhe librat e disa prej miqve të mi, kryesish nga anglishtja.
Tung: Cilët shkrimtarë kanë ndikuar më shumë në personalitetin dhe në formimin tuaj?
Jeton Kelmendi: Kam mësuar nga Rilindasit, Klasikët, por mësues të mi janë shkrelët, Azemi, Ymeri e Ademi. Ata i kanë të gjitha fajet, pse unë shkruaj. Kurse gjeni im prej malësorit Rugovas bart një pjesë të asaj natyre.
Tung: Cilit shkrimtar preferoni t’i përngjani më shumë apo me cilin shkrimtar preferoni të ju identifikojnë?
Jeton Kelmendi: Një gjë është më se e vërtet, çdokush ka një idol, por duhet ta krijoj vetveten. Jam përjekur t’i lexoj shkrimtarët e mëdhenj dhe t’i përcjell aq sa kam mundur. William Shakespeare është autori që shumë e dua. Kam shkuar dhe e kam vizituar shtëpinë muze të tij, në Stratford upon Avon të Anglisë. Më bëhej sikur Shakespeare po fliste me Lady Makbethin. Megjithatë jo vetëm që preferoj por dhe shumë dua që të jem Jeton Kelmendi.
Tung: Deri me tani keni botuar gjashtë përmbledhje me poezi dhe një dramë. A pritet ndonjë roman apo vëllim me tregime nga ju, apo keni frike t’i hyni kësaj aventure?
Jeton Kelmendi: Unë deri me tani kam botuar kryesisht poezi, mirëpo normal se kam edhe dy romane që besoj se sivjet mund të botohen. Kam edhe dy drama dhe diçka nga kritika dhe publicistika periodike. Them të vërtetën viteve të fundit jam orientuar në botimin e librave të mi në gjuhë të huaja. Kam botuar në rumanisht një libër, në Indi këto ditë një tjetër dhe pres edhe ne Itali. Si ebook kam botuar disa në Francë, Angli e Turqi.
Tung: Çka jeni duke punuar tani dhe kur pritet të botohet vëllimi i ardhshëm i juaj me poezi?
Jeton Kelmendi: Unë thashë jetoj në Bruksel, ku edhe punoj si zyrtar i medies. Ndërkaq vëllimi tjetër besoj se do të dalë deri ka shtatori më së largu.
Intervistoi: Alfred Beka

Jeton Kelmendi Bruksel

Kur durimi i kapërcen kufjet shqiptaret do të jenë ashtu siç duan


Jeton Kelmendi, Bruksel



Një dukuri që rrallë ku mund ta shohësh është fenomeni i durimit. Se si bëhesh i durueshëm dhe kurë kapërcen kufjet durimi, është një fenomen që shqiptaret janë mostra më autentike. Ka popull që janë të butë ose siç thotë populli të urtë, mirëpo asnjëherë nuk durojnë padrejtësi deri në pafundësi, përjashtim populli im. Shembuj të shumtë kemi në botë për durimin, por zakonisht ai durim nuk ka shkuar gjatë dhe ka përfunduar. Me popullin shqiptar e veçmas me shqiptarët e Kosovës është një karakteristikë autentike, si askund në botë nuk mund të shohësh. Pa dashur të shkoj larg në histori, vetëm në njëqind vjetët e fundit, njeriu shqiptar i Kosovës, ka duruar çdo gjë dhe është normuar me shkeljet e të drejtave dhe gjë më keq që i ka ndodhur. Dardanët u ndanë nga shteti shqiptar me 1912, duruan e madje edhe krijuan një far nën identiteti kosovarë. Durimet ishin të të gjitha llojeve deri të masakrimi dhe eliminimi fizik i tyre. Për ketë ka me bollëk raste.

Ma thotë mendja se ky fenomen u krijua si pasoj e nënshtrimit dhe mos ndjenja e identitetit si shoqëri, nga njëra anë dhe mos vendosmëria për të sfiduar kohën në ndryshim pozitiv. Nën krijesën artificiale të quajtur Jugosllavi, shqiptaret ishin të vonë në kohë dhe të pa përgatitur. Kjo edhe mund të duket e hidhur, por është e vërtet dhe derisa nuk e kuptojmë se ku është defekti, gjithmonë do ti vuajmë pasojat. Faktikisht jemi edhe ka durojmë pasojat. Kjo nuk donë shumë angazhim për ta vërtetuar, “shih realitetin sot kur jemi bërë shtet” dhe ki parasysh gati një shekull rrugëtim deri të kjo ditë. Pas Luftës së Dytë Botërore, kur u ri bë Jugosllavia, shqiptaret qenë të vonë për të kërkuar së paku republikë si vendet tjera të ish-federatës. Krejt vonë ishin në kërkesat e themelimit të Universitetit dhe komponentëve tjera që kanë elemente të shtetit. Si dukuri nuk ishin të gjithë të tillë, por për fat jo të mirë shumica po. Ndaj dhe shqiptaret u ambientuan më jetën që kishin, qytetarë të dorës së dytë, në at federatë. Koha për ne nuk kishte vlera dhe nga kjo reflektoj të kemi dy kategori: njëra me durim pa kufij dhe tjetra që braktiste durimin, mirëpo ishin të pakët. Kjo edhe nxori në pah disa përpjekje të njëpasnjëshme, si 68-tën, 81-tën, 89-tën, dhe së voni edhe UÇK-në dhe statusin e vendit.



Shtetin e bëmë para se ne të jemi gati për shtet



Edhe pse vendet e tjera kanë shkuar me zhvillim aq larg dhe kanë konsoliduar shoqëritë e tyre moderne, ne sapo mbërritëm të kemi shtet, shtet po i themi se praktikisht dhe funksionalisht është gjysmë shtet. Po ti hedhesh një sy kohës dhe të bësh krahasimin me popujt tjerë, ne jemi tepër të vonuar në bërjen e shtetit, mirëpo duhet ta pranojmë se edhe tani shteti që bëmë ka mbërrit para se ne të jemi gati për shtet.

Periudha kalimtare pa status e vendit, e cila ishte afër një dekade nuk na mjaftoi të përgatitemi për shtet. Ndoshta nuk e ditëm si duhet dhe çka duhet për ta bërë shtetin, ndoshta vogëlsia shpirtërore e liderucave, sido qe të jetë kjo na ndodhi. Kjo shumë kënd e ka bërë nervoz. Njëri prej të nervozuarve isha edhe unë, sa herë që nuk doja ta pranoja realitetin në Kosovë, realitetin se sa po bëjmë ne, për ndërtimin e shtetit.

Tani kurë jemi bërë shtet i (pa)varur, kush mund të thotë se nuk kemi pasur kohë të shkollojmë oficer që na duhen shumë për ushtrinë e re. Kush mund të thotë se nuk patëm kohë të shkollojmë jashtë vendit njerëz të ri, që na duhen për shërbimin inteligjent, për ekonomi, diplomaci të jashtme e shumë fusha të tjera që janë me rëndësi për ngritjen e kapaciteteve shtetërore. Nuk e di se si t’ia gjej një emër kësaj, pos vonim dhe jemi vonuar, tepër vonë jemi. Kësaj gjithsesi ia rritë përmasat e shqetësimit edhe durimi. Populli durimtar i Kosovës, nuk duket shumë i mërzitur, kur kryeministri dhe presidenti i vonuar, vonohet në emërimin e drejtuesve të institucioneve me shumë rendësi. Ashtu siç nuk duket i shqetësuar kush me emërimin e komandantit të ushtrisë, një njeri me shkollë të mesme.

Dikush që ia vë dorën kokës dhe sado pak mendon, çka mund të thonë ndërkombëtaret që na kanë në dorë, për ne kur shohin se aspirojmë Evropën e Bashkuar nga njëra anë, ndërsa nga ana tjetër institucionet kryesore që bëhen, drejtohen nga njerëz të pa përgatitur profesionalisht. A thua Evropa në ketë mënyrën tonë ka arritur deri ku është sot. Jo, jo jo ketë e din edhe ai që nuk din. Është në rregull le të shpallen heronj, le tu jap shteti paga e çfarë privilegje tjera, kësaj kategorie, por tani është vakti i profesionalizmit. Duket se zyrtaret tanë ndjekin thënien e Agim Çekut para pak vitesh se “Kosovës nuk u duhen akademitë ushtarake, i mjaftojnë akademitë e kryera nëpër fshatrat e Drenicës”. Mos të kërkojmë moral qytetar sepse ai na mungon. Në kushte normale Sylejman Selimi nuk duhet të pranonte të emërohej komandant i FSK-së. Kryetari i Komisionit Parlamentar për Siguri, një njeri me edukim të ulet, del para mediave dhe e arsyeton mos zgjedhjen e shefit të Agjencisë së Inteligjencës dhe thotë se na “nuk pa kemi koadra prandaj po vanohemi”. Institucionet e vendit prioritet kanë terciaren. Nwse kthejmë kokwn ka qeveria dhe e pyesim se çka po bëni, përgjigja është se po ndërtojmë parajsën, kështu ata thonë, sepse mentaliteti rural i tyre kaq kapacitete ka, por ti kthejmë kokën realitetit në teren. Aiii, nuk duhet ti hapesh shumë sytë se shihet lehte, nuk duhet të koncentrohesh shumë se tepër dëgjohet. “Si a ma mirë?...”

Kjo dëshmon se pushtetarët janë në fazën e pubertetit politik



Shoqëria e vonuar, kurse politikanet pubërtetli



Një mik imi dhe i shqiptarëve, zyrtar i lartë i Komisionit Evropian, kur unë e kritikoj për eksperimente që bëjnë ndërkombëtaret me Kosovën, një herë më pati thënë: po është e vërtet se komuniteti ndërkombëtar po bënë eksperimente me Kosovën, por ki parasysh se faktori politik atje është pubertetli politik. Sa është jashtë lojës duket i moshës pas 20 vjet, kurse ata që vinë në krye të përgjegjësive janë pubertetli dhe mosha e tyre politike nuk e kalon 14 vjetshin.

Inati ballkanik më tërhiqte të mos e pranoj ketë të vërtet dhe i thash, se ju po i mbani ata të tillët duke i mbështetur. Nga ana tjetër në veten time e kisha të qartë se kësaj i thonë e vërteta dhe vetëm e vërtet.

Pastaj m’u kujtua “Katërmbëdhjetë vjeç dhëndër” dhe bëra një krahasim të të dy katërmbdhjetëshave, të dyja kanë një lojë përmasash qesharake, por dallimi është se nga katërmbdhjetëshi i dytë po vuajnë të gjithë durimtarët.

Dua ta përmbyll ketë shkrim me konstatimin se sot shqiptaret e Kosovës janë shumë pesimist dhe të iu drejtoi një pyetje “shtet bërsive”, se a mendoni më shumë me kokë a me tjetër çka?

Athanase Vantchev de Thracy ne shqip

Përktheu Gjovalin Kola, përgatiti për botim Jeton Kelmendi
Athanase Vantchev de Thracy është pa dyshim njëri nga poetët më të mëdhenj bashkëkohës francezë. I lindur më 3 janar 1940, në Haskovo të Bullgarisë, ky poliglot me kulturë të jashtëzakonshme ndjek për shtatëmbëdhjetë vjet me radhë studime të larta në disa nga universitetet më të njohura të Evropës, ku ai fiton njohuri të thella për poezinë botërore.
Athanase Vantchev de Thracy është autor i 28 përmbledhjeve me poezi (të shkruara në varg klasik dhe të lirë), ku ai përdor gjithë spektrin e prozodisë : epopenë, odën, sonetin, bukoliket, idilet, pastoralet, baladat, elegjitë, rondon, satirën, hymin, épigramin, epitafin etj. Ai ka publikuar gjithashtu një numër monografish si dhe punimin e doktoraturës, Simbolika e dritës në poezinë e Paul Verlaine-it. Në bullgarisht, ai shkruan një studim për shkrimtarin epikurian Pétrone, të mbiquajtur Petronius Arbiter elegantiaru, i preferuari i Neron-it, autor i romanit Satirikon, si dhe një studim në gjuhën ruse me titull Poetika dhe metafizika në veprën e Dostojevskit.
Duke qenë një njohës shumë i mirë i antikitetit, Athanase Vantchev de Thracy shkruan mjaft artikuj për poezinë greke e latine. Kurse gjatë qnëdrimit të tij prej dy vjetësh në Tunizi, ai boton njëra pas tjetrës tri vepra kushtuar dy qytezave punike tuniziane : Monastir-Ruspina – ana e tejdukshme, El-Djem-Thysdrus – i fejuari i kaltërsisë dhe Mozaikët e qytetit të Thysdrus-it.
Ai studion për shumë vite me radhë islamin dhe vendet e Lindjes si Sirinë, Turqinë, Libanin, Arabinë Saudite, Jordaninë, Irakun, Egjiptin, Marokun, Tunizinë, Mauritaninë dhe Taxhikistanin, ku kalon edhe një pjesë të jetës së tij. Në këtë periudhë, ai përshtat në gjuhën frënge veprën historike të Mustafa Tlass-it Zenobie, mbretëresha e Palmyre-it.
Ai qëdron gjithashtu dy vjet në Rusi (1993-1994) për të studiuar poezinë ruse. Përkthyes i një plejade të tërë poetësh, Athanase Vantchev de Thracy është nderuar me shumë çmime letrare e ndërkombëtare, midis të cilëve me Çmimin e Madh Ndërkombëtar të Poezisë Solenzara. Ai është laureat i Akademisë Franceze, anëtar i Akademisë Evropiane të Shkencave, Arteve dhe të Letërsisë, Docteur honoris causa i Universitit të Veliko Tarnovo-s, në Bullgari, laureat i Ministrisë së Punëve të Jashtmë të Francës, anëtar i P.E.N Club-it francez, i Shoqatës së Shkrimtarëve francezë si dhe i Shtëpisë së Shkrimtarëve dhe të letërsisë në Francë.
Poezitë e tij janë përkthyer në shumë gjuhë të huaja.

Vepra poetike

- Flakërime (1970).
- Hije e marrëzi (1971).
- Polyhymnia (1981)
- Libri i transparencave (1981)
- Orë e Stinë (1981)
- Ti, Virgjëreshë e zjarrit (1985), ribotuar më 2001 dhe 2002
- Oaz, fytyra drite (1986)
- Strofa pentacorde(1986)
- Animula vagula, blandula (1986)
- Sonetet e Damaskut (1987)
- Elozh drite (1987)
- Libër për oktavat (1987)
- Leptis-Minor (sonete romane)
- Përmbi Fjalët (1988)
- Anamnezë (1991), ribotim i zgjeruar(2006)
- Vetmia e Tridhjetë (1992)
- Trallisje, pasuar nga Shkëlqimet (1992)
- Këngë homofonike (1997)
- Zëra të bukur antikë (2000)
- Befas, një drithërimë ëngjëllore (2000)
- Momente përjetësie (2001)
- Anale dhe përshpirtje (2002
- Epopteia ( Soditje sublime) 2003.

- Elegji (2003)

- Ora e Nëntë (2004)
- Mëshirë, o Zot (2005)
- Kështu bëhen njerëzit (2006)
- Dhe deti kthehej në këngë (2007)




DHEMBSHURI
Carolina di Gregorio-s


Sa i kthjellët është ky mëngjes, e ëmbla ime, Carolina,
Këtë e dinë edhe trishtilat që luajnë
Kukafshehtas me flladin si pëlhurë xixëlluese.
Zëra fëmijësh gjallojnë lumturisht rrugëve
E shpërthejnë si këmbana kristali
Në ajrin e tejdukshëm.
E qeshur, ti shtrin nga dritarja krahët e tu Të Të brishtë drejt gëzimit të padukshëm
Nga kraharorët e tyre fërgëllues,
Dhe ndjesitë e tua, nën puthjet e pastërvitua
Të diellit adoleshent
Rezonojnë si kordat
E harpës!
Mos u përkul më tepër drejt
Hapësirës së dritares,
Engjëlli im i Bukurisë !
Ti mund të biesh në greminë
Nga zemra ime, ku vetëm ti,
Në këtë pranverë të qeshur,
E veshur me zefir e trëndafilë,
Mbretëron si Afërditë,
E madhe, e panënshtruar,
Perëndeshë e pashoqe
E Bukurisë, e Dashurisë
Dhe e Dhembshurisë !
Paris, e martë, më 24 shkurt 2004


FJALË KALTËRSIE
Stephen-it

« Kërkoj pa pushim sytë e asaj
Që ishte për mua aq e bukur »

Perandori Wou

Ne e donim detin, valët et qeta të ujit
Gjelbërimin mahnitës të fushave e kodrinav e Librin e qetësisë dhe muzikën hyjnore Të vargjeve të Teokritit në hije të pemëve luleberadha


Fleurigny – Touques, këtë të martë të 1 janarit 2008



HYR DHE NDIZE DRITËN
« My God, what is a heart? »

George Herbert-it (1593-1633)

Hyr et ndize dritën dhe qesh ! Kënga e ëmbël et natës pranverore hyn edhe ajo Në shtëpi, plot me lule të kuqe e të kaltra.
Përse je kaq e frymëzuar, kaq e lehtë ? Përse fustani yt vallëzon nëpër kadifin e qetësisë Me një ëndërr lumturie të thurur kaq bukur ?
A ëndërron ti për parfume ngacmuese Që t’i bëjnë lëvizjet e tua kundermonjëse Dhe perdet të dridhen nga fryma e kohës Si fletët që bien nga plepat e vjetër ?
A do ta ndërroje ti aromën e butë të një peme,
Me fëshfërimën e ndrojtur të qershive ?
E Dashur, sa e dua këtë lumturi
Që buron prej trupit tënd,
Si një fllad i ardhur nga deti
Që shkon drejt pyllit me pisha!
Hajde, të lutem, të më mësosh
Artin e harmonisë me dritën e qiellit,
Gramatikën e dashurisë së bimëve të gjalla,
Dhe kuptimin e yjeve të ndezur në zemër.
Jam shumë i lodhur !
Por shpirti im kërkon të flasë pa pushim
Gjuhën e virgjër të lëndinave
Dhe të dëshifrojë fshehtësitë
E « Tablettes de buis d’Apronenia Avitia ! »
Më thuaj se me çfarë lloj arti të pashprehur
Dashuria i zhvendos pa pushim kufijtë
Ndërsa unë, i harruar në melankolinë time,
Dëgjoj këngë që më ngjajnë me ato të mëllenjave !
Thuamë, pra, shpirt im,
What is a heart ?

Në Paris, këtë të diel të 6 shkurtit, Anno Christi 2005



TRI PSHERËTIMA

E çfarë mund t’ju them më qartë se këto fjalë :
Koha është e mirë në pemishten e paqtë të kumbullave,
Le të pushojmë këtu, të mbështetur në lëvorën e tyre të butë.

*
Një grua me freskore fildishi tund flokët e saj
Nën shiun e petaleve. Ajo këndon. Ajo hesht.
Çfarë shprehin fjalët e saj ? Çfarë fsheh heshtja e saj e bukur ?

*
Melodi e heshtur e meshkujve të bletëve,
Këngë elegjiake et bletëve, përsipër
Shtëpisë sime, plot me miq që qeshin e më duan.

(Vjersha të shkurtëra nga vëllimi me poezi Momente përjetësie, 2001)

TI JE MIK I VËRTETË
Ti je, Mik i shkëlqyer, mot që të bën të dridhesh
Zemër e mendimit dhe shpirt i diturisë,
Drithmë gjethesh që mbrëmja e dashuruar
E mbush me puthjet e delirit të saj hyjnor.